ఈ దివ్య క్షేత్రానికి మరొక అపూర్వ విశిష్టత ఉంది. గుహలో పరమేశ్వరుడు లింగరూపంలో వెలసి ఉండగా, అదే కొండపై శ్రీరామాలయం మహిమాన్వితంగా వెలసి ఉంది.

స్థానికంగా లభ్యమైన సమాచారం ప్రకారం, సుమారు క్రీస్తుశకం 1942 సంవత్సరంలో శ్రీ మంథా రామన్న పంతులు గారు ఈ రామాలయాన్ని ప్రతిష్టించారు.

కొండపై ఉన్న ఈ ఆలయంలో శ్రీరాముడు, సీతాదేవి, లక్ష్మణస్వామి విగ్రహాలు ప్రతిష్టించబడి భక్తులకు కృపాకటాక్షాలు ప్రసాదిస్తున్నాయి. స్వామివారికి ఎదురుగా ఉన్న ధ్వజస్తంభం సమీపంలో ఆంజనేయస్వామి విగ్రహం భక్తి, శరణాగతి, సేవా తత్త్వాలకు ప్రతీకగా దర్శనమిస్తుంది.

ఈ విధంగా గుహలో శివసన్నిధి మరియు కొండపై శ్రీరామపరివారం సన్నిధి ఒకే ప్రాంగణంలో వెలసి ఉండటం ఈ క్షేత్రాన్ని శైవ–వైష్ణవ ఐక్యతకు ప్రతీకగా నిలబెడుతూ అపూర్వమైన ఆధ్యాత్మిక మహిమను ప్రసాదిస్తోంది.

అందువల్ల ఈ ప్రాంతం పవిత్ర శైవ–వైష్ణవ క్షేత్రంగా,
*“శివ–కేశవ నిలయం”*గా భక్తులచే గౌరవించబడుతోంది.

శాస్త్రవాక్యమైన —

“శివాయ విష్ణురూపాయ, విష్ణవే శివరూపిణే
శివస్య హృదయం విష్ణుః, విష్ణోశ్చ హృదయం శివః”

అనే మహాతత్త్వాన్ని ఈ క్షేత్రం సాక్షాత్కరిస్తోంది.

గుహలో శివుడు – కొండపై రాముడు – ధ్వజస్తంభం వద్ద హనుమంతుడు
ఇది భక్తి, ధర్మం, ఐక్యతల సమన్వయానికి ప్రతీక.

శివ–కేశవ ఏకత్వాన్ని ప్రతిబింబించే ఈ క్షేత్రం భక్తులకు భక్తి, ధర్మం, మోక్ష మార్గాలను స్మరింపజేస్తుంది..

🕳️ గుహలోని అంతర్మార్గం – తెలియని రహస్య నిర్మాణం

గుహలోని శివాలయంలో ఉన్న శివలింగం వెనుక భాగం నుండి కొండపై ఉన్న శ్రీరామాలయానికి కొండ లోపలుగా ఒక సన్నని సొరంగ మార్గం ఉన్నట్లు దర్శనమిస్తుంది. ఈ మార్గం ఒక మనిషి పాకి వెళ్లగలిగేంత సన్నగా నిర్మించబడి ఉంది.

ప్రస్తుతం గుహలో శివలింగం వెనుక భాగంలో ఉన్న సొరంగ మార్గం తలుపు ద్వారా మూసివేయబడింది. అలాగే కొండపై ఉన్న రామాలయంలో శ్రీరామ, సీత, లక్ష్మణుల విగ్రహాల వెనుక భాగంలో ఉన్న మార్గం కూడా తలుపు వేసి మూసివేయబడి ఉంది.

ఈ సొరంగ మార్గం నిర్మాణం గురించి స్పష్టమైన చారిత్రక ఆధారాలు లేదా లిఖిత సమాచారాలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు. దీన్ని ఎవరు నిర్మించారు? ఏ కాలంలో నిర్మించారు? దాని అసలు ఉద్దేశ్యం ఏమిటి? అనే విషయాలు తెలియరాలేదు.

ఈ సొరంగ మార్గం గురించి స్పష్టమైన చారిత్రక ఆధారాలు లేదా లిఖిత సమాచారం ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు . ఆ అంతర్మార్గాన్ని నిర్మాణం వెనుక అసలు ఉద్దేశ్యం ఏమిటి? — అనే విషయాలు తెలియరాలేదు. అయితే స్థానిక విశ్వాసం ప్రకారం, గుహలో శివాలయం ప్రతిష్టించిన సమయంలోనే కొండపైకి అనుసంధానంగా ఈ అంతర్మార్గాన్ని ఏర్పాటు చేసి ఉండవచ్చని భావిస్తారు. అలాగే కొండపై పడే వర్షపు నీరు సహజంగా ఈ మార్గం ద్వారా ప్రవహించి నేరుగా శివలింగానికి చేరే విధంగా నిర్మించబడి ఉండవచ్చని భావన. సుమారు ఈ ఆలయం 5000 సంవత్సరముల ముందు ప్రతిష్టించి ఉండడం వలన, ఎటువంటి తాళపత్ర గ్రంధాలు అందుబాటులో లేకపోవడం వలన స్పష్టమయిన సమాచారం అందుబాటులో లేకపోవడం వల్ల పూర్తి వివరాలు తెలియరాలేదు.

అయితే ఈ మూసివేసిన అంతర్మార్గం ఈ క్షేత్రానికి ఒక గంభీరమైన ఆధ్యాత్మిక నిశ్శబ్దాన్ని, రహస్యతను అందిస్తోంది. గుహలో వెలసిన శివుడు మరియు కొండపై ఉన్న శ్రీరాముల సన్నిధి మధ్య ఉన్న ఈ అంతర్గత సొరంగ మార్గ నిర్మాణం శైవ–వైష్ణవ ఐక్యతను సూచించే ఒక చిహ్నంగా భక్తులు భావిస్తారు.

ఈ రహస్య మార్గం గురించి భవిష్యత్తులో పరిశోధనలు జరిగితే మరిన్ని వివరాలు వెలుగులోకి రావచ్చును.

🧭 దక్షిణ ద్వారం – తూర్పు ముఖ లింగం

కర్మ నుండి జ్ఞానానికి మార్గం

ఈ ఆలయ నిర్మాణ ప్రత్యేకత:

* గర్భగుడి ప్రవేశ ద్వారం దక్షిణ దిశలో ఉంది
* శివలింగం తూర్పు దిశను ముఖంగా ఉంది

దక్షిణ దిశ కర్మ, మరణం, లోకబంధాన్ని సూచిస్తుంది.
తూర్పు దిశ జ్ఞానం, సూర్యోదయం, మోక్షాన్ని సూచిస్తుంది.

భక్తుడు దక్షిణ దిశ నుండి లోపలికి ప్రవేశించి, తూర్పు ముఖంగా ఉన్న శివలింగాన్ని దర్శించుకుంటాడు.

అది ఒక ఆధ్యాత్మిక సంకేతం:

కర్మ నుండి జ్ఞానానికి
బంధనం నుండి విముక్తికి
అంధకారం నుండి ఉదయానికి ప్రయాణం.

ఇది పాండవుల జీవన యాత్రకు ప్రతీకగా భావించబడుతుంది.

 దివ్య నీటి గుండం – పవిత్ర పాదముద్రలు